Edge ve Bulut Tabanlı IoT Mimarileri
Edge & Bulut IoT
Verinin nerede işleneceği ve nerede duracağı, sistemin çalışıp çalışmayacağını belirler.
Hat koptuğunda veri de kopuyor
Her şeyi buluta gönderen bir kurulumun sahada nasıl davrandığını görmek için tek bir kesinti yeterli.
Bağlantı gittiğinde ekran boşalıyor. Kesinti bittiğinde de o aradaki saatler geri gelmiyor, çünkü kimse tutmamış. Bir vardiyalık üretim verisi ya da bir günlük sayaç kaydı böyle kayboluyor.
İkinci sorun gecikme. Bir değerin sınırı aştığını görüp müdahale etmek gerekiyorsa, veriyi sunucuya gönderip cevabı beklemek her zaman yeterince hızlı olmuyor. Makine seviyesinde bazı kararların yerinde verilmesi lazım.
Üçüncüsü maliyet. Saniyede veri üreten yüzlerce cihazın her ölçümünü taşımak hem hattı hem faturayı şişiriyor. Taşınan verinin büyük kısmı da hiç bakılmadan duruyor.
Bir de veri nerede duracak sorusu var. Üretim verisini dışarı çıkarmak istemeyen tesisler var, sektörel kısıtı olanlar var, tedarikçinin bulutuna bağımlı kalmak istemeyenler var.
Sahada gördüğümüz kurulumların çoğunda bu dört soru baştan sorulmamış. Sistem çalışıyor, ta ki saha zorlayana kadar. Sonra da çözüm olarak ek hat çekiliyor, daha büyük paket alınıyor ya da kimsenin bakmadığı bir kayıt tutulmaya başlanıyor. Hiçbiri asıl sorunu çözmüyor, çünkü sorun kapasitede değil kurgudadır.
UÇ TARAFTA İŞLEME
Karar sahada verilsin
Bunun cevabı “her şey bulutta” ya da “her şey yerelde” değil. İşi ikiye bölmek.
Sahadaki cihaz kendi kararını verebiliyor. Eşik aşıldığında uyarıyı yerinde üretiyor, gereken çıkışı kumanda ediyor, merkezin cevabını beklemiyor. Bağlantı yokken de çalışmaya devam ediyor.
Veri sahada tutuluyor ve süzülüyor. Ham ölçümün tamamı taşınmıyor; anlamlı olan gidiyor, gerisi yerelde kalıyor. Bağlantı koptuğunda kayıt birikiyor, hat gelince sıraya girip aktarılıyor. Kesinti veri kaybı anlamına gelmiyor.
Merkez tarafı ise uzun vadeli işleri yapıyor: geçmişi saklamak, sahalar arası karşılaştırmak, raporlamak, eğilim çıkarmak ve diğer sistemlerle konuşmak.
Cihaz yönetimi de merkezden. Hangi cihaz nerede, hangi sürümü çalıştırıyor, en son ne zaman veri gönderdi. Yazılım güncellemesi uzaktan gidiyor. Bin cihazlık bir kurulumda sahaya tek tek gitmek zaten mümkün değil.
Bu ayrımın nerede yapılacağı tesise göre değişiyor ve keşifte çıkıyor. Genel bir reçete yazmıyoruz, çünkü aynı reçete her yere uymuyor.
VERİ SAHİPLİĞİ
Veriniz nerede duracak, siz seçiyorsunuz
Kurduğumuz sistem kendi sunucunuzda da, sizin bulut hesabınızda da, bizim işlettiğimiz altyapıda da çalışıyor.
Üretim verisinin dışarı çıkmasını istemeyen tesislerde yerinde kurulum yaygın tercih. Çok lokasyonlu ve hızlı büyüyen işlerde bulut daha mantıklı oluyor. İkisinin karışımı da sık: kritik veri içeride, raporlama dışarıda.
Bu kararı sizin adınıza vermiyoruz, seçenekleri maliyetiyle birlikte önünüze koyuyoruz. Bizim bulutumuza bağımlı kalmanız gerekmiyor; sistemi devraldığınızda çalışmaya devam eder.
Saha cihazının kendisi ve üzerindeki yazılım da bizden çıkıyor: Elektronik ve Gömülü Sistemler. Kullanıcının baktığı web ve mobil arayüzler için: Web ve Mobil Yazılım
Mimarinin bütününe bakış: Kurumsal IoT Sistem Tasarımı
BAĞIMLILIK RİSKİ
Tedarikçi değişirse sistem duruyor mu
Bir IoT kurulumunun ömrü beş on yıl. Bu sürede tedarikçiyle yollarınız ayrılabilir, ekip değişebilir, şirket el değiştirebilir.
Sorulması gereken soru şu: o gün sistem çalışmaya devam eder mi?
Cihazın hangi formatta veri gönderdiği belgelenmiş mi, veriye kendi araçlarınızla erişebiliyor musunuz, sunucu tarafını başka bir ekip devralabilir mi. Bu üç sorunun cevabı hayırsa elinizde bir sistem değil bir abonelik var.
Kurduğumuz sistemlerde veri sizin, arayüz belgeli ve altyapı devredilebilir durumda. Kendi ekibiniz devralmak isterse teknik dokümantasyon ve devir desteği veriyoruz. Bunu satış açısından avantaj olarak görmüyoruz, ama doğru olan bu.
Kilitlenme çoğu zaman kötü niyetten değil aceleden çıkıyor. Hızlı çalışsın diye tedarikçinin hazır bulutuna bağlanıyorsunuz, iki yıl sonra veriyi almak istediğinizde çıkışın olmadığını görüyorsunuz.
Bu yüzden mimari kararlarını konuşurken çıkış yolunu da konuşuyoruz. Sistemi kurmadan önce sorulması gereken bir soru bu, kurduktan sonra değil.
CİHAZ FİLOSU
Bin cihazı tek tek güncelleyemezsiniz
Küçük kurulumlarda mimari kararların bedeli görünmüyor. Cihaz sayısı arttıkça görünüyor.
Elli cihaza kadar her şey yönetilebilir durur. Beş yüz cihazda sahaya gitmeden güncelleme yapamıyorsanız, hangi cihazın sustuğunu göremiyorsanız ya da veri maliyetiniz beklenmedik şekilde büyüdüyse sistemi baştan kurmak gerekir. Bunu gördüğümüz için ölçeklenmeyi baştan hesaba katıyoruz.
Farkımızın somut karşılığı şu: cihazın içindeki yazılımı da, sunucudaki yazılımı da aynı ekip yazıyor. Bir sorunun hangi katmandan geldiğini tartışmıyoruz. Donanımı başka firmadan alan bir yazılımcı, cihaz beklenmedik davrandığında yapabileceği bir şey olmadığını söylemek zorunda kalır.
Bulut tarafı hakkında genel bilgi: Bulut Bilişim ve Hizmet Modelleri · Tüm IoT başlıkları: IoT Çözümleri
SIK SORULANLAR
Sık sorulan sorular
Buluta hiç çıkmadan çalışır mı?
Çalışır. Tamamen kendi ağınızda kurulabiliyor. Uzaktan erişim isteniyorsa kontrollü şekilde açılıyor.
Bağlantı koptuğunda ne oluyor?
Saha cihazı çalışmaya devam ediyor, veri yerelde birikiyor ve bağlantı gelince aktarılıyor. Kritik kararlar zaten sahada veriliyor.
Mevcut bulut hesabımızı kullanabilir miyiz?
Kullanabilirsiniz. Kendi hesabınıza kurulum yaygın tercih, faturayı ve erişimi siz kontrol edersiniz.
Sonradan yerelden buluta geçebilir miyiz?
Geçebilirsiniz. Sistem baştan buna göre kuruluyor.
Cihaz yazılımı nasıl güncelleniyor?
Merkezden, uzaktan. Kademeli güncelleme yapılabiliyor; önce birkaç cihaz, sorun yoksa geri kalanı.
Güvenlik tarafı nasıl?
Cihaz kimliği, şifreli haberleşme, yetkilendirme ve işlem kaydı standart. Kurumsal güvenlik gereksinimleriniz varsa kurulumda ele alınıyor.
Veri ne kadar süre saklanıyor?
Siz belirliyorsunuz. Ayrıntılı veri belli bir süre, özet veri daha uzun tutulabiliyor. Saklama maliyeti bu kararla doğrudan bağlantılı.
Bulut maliyeti sonradan büyür mü?
Kontrol edilmezse büyür. Taşınan ve saklanan veri miktarı doğrudan faturaya yansıyor. Bu yüzden ne kadar verinin gerçekten merkeze çıkması gerektiğini baştan konuşuyoruz. Sahada kalması yeterli olan ölçümü taşımak, aylık gideri sessizce büyüten en yaygın hata.
Aynı sistemi birden fazla tesise kurabilir miyiz?
Kurabilirsiniz. Her tesis kendi sahasını görür, merkez hepsini bir arada görür. Tesisler arası karşılaştırma da buradan çıkıyor.
İnternete hiç açılmayan bir tesiste ne yapılıyor?
Sistem tamamen iç ağda çalışıyor. Dışarıya veri çıkması gerekiyorsa bunun nasıl ve hangi kısıtlarla olacağı ayrıca tanımlanıyor.
Sisteminiz kesintide ne yapıyor?
Saha koşullarınızı ve veriyle ilgili kısıtlarınızı anlatın; hangi kararın nerede verileceğini ve verinin nerede duracağını birlikte belirleyelim.