Pilot, projelerin en çok atlanan ve atlandığında en pahalıya patlayan adımı. Yapıldığında ise çoğu zaman yanlış yapılıyor: sistem deneniyor, beklenti denenmiyor.
Pilotun amacı sistemi görmek değil
Tedarikçiden pilot istenirken kurulan cümle genelde şu oluyor: “önce bir görelim, çalışıyor mu.”
Bu cümle pilotu bir demoya çeviriyor.
Sistem büyük ihtimalle çalışacak. Ekranda konum görünecek, rapor açılacak ve toplantıda herkes memnun kalacak. Buradan çıkan tek bilgi, ürünün var olduğu.
Oysa pilotta cevap aranan soru başka: bizim tesisimizde, bizim beklediğimiz kararı verebilecek kadar bilgi çıkıyor mu.
Bu ikisi çok farklı sorular ve ikincisi cevaplanmadan tesis geneline geçen projeler, kurulum bittikten sonra tartışmaya açılıyor. O aşamada geri dönmek hem sökme takma işi hem de takvim kaybı demek.
Başarı ölçütü pilot başlamadan yazılır
Pilotun tek zorunlu ön koşulu bu ve en sık atlanan madde de bu.
Pilot bittikten sonra “iyi miydi” sorusu sorulduğunda herkesin cevabı farklı oluyor, çünkü kimse baştan neyin iyi sayılacağını yazmamış.
Ölçüt yazarken iki kural işe yarıyor. Birincisi, ölçüt sahada denenebilir olmalı. “Sistem doğru çalışsın” bir ölçüt değil; “aranan taşıma arabasının hangi bölümde olduğu ekrandan görülüp yerinde doğrulanabilsin” bir ölçüt.
İkincisi, ölçütü kararı verecek kişi yazmalı. Bilgi işlem tarafından yazılan ölçütler teknik doğruluğu ölçüyor, operasyon tarafından yazılanlar işe yarayıp yaramadığını.
Üç ile beş madde çoğu pilot için yeterli. Uzun listeler pilotu bir kabul testine çeviriyor ve asıl soruyu gölgeliyor: RTLS projesi nasıl planlanır.
Bölge seçimi: en kolay yer en yanlış yer
Pilot bölgesi seçilirken yapılan en yaygın hata, en düzgün ve en boş alanın seçilmesi.
Orada her sistem iyi çalışıyor.
Doğru seçim tesisin zor bölümü. Metal yoğunluğunun yüksek olduğu, istifin sık değiştiği, tavanın yüksek olduğu ya da trafiğin en karıştığı alan. Orada tutan bir kurgu, tesisin geri kalanında rahat çalışıyor.
Zor bölge seçmenin bir yan faydası daha var. Pilot beklentiyi karşılamazsa, bu bilgi tesis geneline yayılmadan öğrenilmiş oluyor ve kurgu düzeltme maliyeti sınırlı kalıyor.
Bölge büyüklüğü de kararın parçası. Tek bir koridor genelde yetersiz kalıyor; en az bir operasyonun baştan sona geçtiği bir alan seçilmeli ki gerçek hareket görülebilsin.
Süre: bir tam operasyon döngüsü
Pilot süresi genelde bütçe ve sabır tarafından belirleniyor, oysa belirleyici olan tesisin kendi ritmi.
Doğru ölçü şu: pilot, tesisin tekrar eden en uzun döngüsünü kapsamalı.
Haftalık sevkiyat düzeni olan bir depoda birkaç gün yetmiyor. Aylık kampanya dönemi olan bir üretimde tek hafta yanıltıcı olabiliyor. Vardiya düzeni değişen bir tesiste tüm vardiyalar görülmeli.
Kısa pilotların ortak sonucu şu oluyor: sistem iyi görünüyor, çünkü tesisin zor günü pilot penceresine denk gelmiyor.
Pilotta toplanacak veri
Pilot boyunca yalnızca sistemin ürettiği veri toplanmıyor. Üç kayıt birlikte tutulduğunda pilot karar verilebilir hale geliyor.
Birincisi sistemin çıktısı. İkincisi sahadan yapılan doğrulama: ekranda görünen bilgi yerinde teyit edildi mi, edilmediyse hangi durumda.
Üçüncüsü ve en çok atlanan: operasyonel olaylar. Etiket düştü mü, kim taktı, hangi varlık etiketsiz kaldı, kim şikâyet etti.
Üçüncü kayıt olmadan pilot teknik bir rapora dönüşüyor. Oysa projelerin çoğu teknik sebeplerden değil, sahiplenilmediği için sönüyor: Codigno Tag Pro.
Karşılaştırma yapılabilmesi için pilot öncesi bir başlangıç ölçümü de gerekiyor: varlık takibinin getirisi.
Bir içecek dolum tesisinde
Not: Aşağıdaki örnek gerçek bir müşteriye ait değildir; sahada sık karşılaşılan durumlardan oluşturulmuş bir senaryodur.
Meşrubat dolumu yapan bir tesis. Dolum hatları, ara stok alanı, palet sahası ve sevkiyat rampaları var.
Pilot talebi ara stok alanı için gelmişti. Gerekçe, hangi partinin nerede beklediğinin bilinmemesiydi.
İlk teklif pilot bölgesi olarak yeni yapılmış, düzenli ve geniş palet sahasını öneriyordu. Bu öneri değiştirildi ve pilot, hatların çıkışındaki dar ara stok alanına alındı.
Sebep açıktı. Sorun orada yaşanıyordu ve orası tesisin en karışık bölümüydü.
Başarı ölçütü üç maddeye indirildi ve üçünü de vardiya amiri yazdı. Aranan partinin hangi bölümde olduğu ekrandan görülebilecek, sevkiyat sırasında bekleyen palet listesi doğru çıkacak, ekranda görünen bilgi sahada doğrulanabilecekti.
Pilot bir tam sevkiyat haftasını kapsayacak şekilde planlandı.
İlk günlerde beklenen sorun çıktı: paletlerin bir kısmı etiketsizdi. Bu bir sistem sorunu değildi, etiketi kimin takacağı tanımlanmamıştı.
Etiket takma işi dolum hattı sonundaki paletleme adımına yazıldı ve pilotun ikinci yarısında etiketsiz palet sayısı belirgin şekilde düştü.
Asıl bulgu ise beklenmedik yerden geldi. Ara stokta en uzun bekleyen paletlerin sevkiyata en son gitmesi bir düzen sorunuydu ve pilot bunu görünür kıldı. Sevkiyat sıralaması değişti; bu, pilotun ölçütleri arasında bile değildi.
Pilot sonunda üç madde de sahada denendi. İkisi karşılandı, biri kısmen karşılandı ve kurgu o bölge için düzeltildi. Tesis geneline geçiş kararı bu düzeltmeden sonra verildi.
Pilot sonunda verilecek karar
Pilotun sonu bir toplantı değil, bir karar olmalı. Üç seçenek var ve üçü de meşru.
Devam: ölçütler karşılandı, kapsam genişletiliyor.
Düzelt ve tekrarla: ölçütlerin bir kısmı karşılanmadı, kurgu değiştirilip aynı bölgede tekrar deneniyor.
Durdur: beklenen karar bu bilgiyle verilemiyor. Bu sonuç bir başarısızlık değil; pilotun asıl işlevi de bu.
Üçüncü seçeneğin baştan masada olmadığı bir pilot, pilot değil kurulumun ilk fazıdır. Bunu tedarikçiyle sözleşme aşamasında netleştirmek gerekiyor: RTLS tedarikçi seçimi.
Codigno tarafında
RTLS gerçek zamanlı konum takip sistemi tarafında pilot, hazır bir paket olarak değil, ölçütleri işletmenin yazdığı bir adım olarak kurgulanıyor.
Uygulama başlıklarına göre pilot kapsamı ayrı belirleniyor: varlık ve ekipman takibi ve depo ve lojistik konum takibi.
Beklenti seviyesinin bölge bazında ayrılması: konum takip doğruluğu.
Genel resim için: iç mekan konum takibi.
Sık sorulan sorular
Pilot ücretsiz olmalı mı?
Ticari koşul tarafların anlaşmasına bağlı. Önemli olan bedel değil, pilot sonunda durdurma seçeneğinin sözleşmede yer alması.
Pilot donanımı sonradan kullanılabiliyor mu?
Genelde kullanılabiliyor, ancak bu baştan yazılmalı. Pilot donanımının kalıcı kurulumda değerlendirilip değerlendirilmeyeceği sonradan tartışılan bir konu olmamalı.
Pilot bölgesi kaç varlıkla yapılmalı?
Sayıdan çok çeşitlilik belirleyici. Farklı boyutta ve farklı hareket biçimindeki varlıkların temsil edilmesi, çok sayıda benzer varlıktan daha bilgilendirici.
Pilot sırasında operasyon aksar mı?
Genelde aksamıyor. Montaj planlı duruşlara ve vardiya dışına yayılabiliyor; etiket takma işi ise mevcut bir adıma bağlanıyor.
Sonuç beklentinin altında kalırsa ne yapılır?
Önce sebep ayrıştırılıyor: kurgu mu, kapsam mı, operasyon mu. Etiketsiz kalan varlıklardan kaynaklanan bir sonuç, sistemden kaynaklanan bir sonuçtan tamamen farklı bir düzeltme gerektiriyor.
Pilotu kim yürütmeli?
Kararı verecek birimden bir sorumlu. Yalnızca bilgi işlem tarafından yürütülen pilotlar teknik olarak tamamlanıyor, operasyonda karşılık bulmuyor.
Pilotu ölçütleriyle birlikte kuralım. Tesisin en zor bölümünü, hangi kararın verilmek istendiğini ve operasyon döngünüzün uzunluğunu paylaşın; pilot kapsamını ve başarı maddelerini birlikte yazalım.
