SCADA ve HMI Sistemleri
SCADA & HMI
Operatörün bakmadığı ekran, olmayan ekrandır. Biz bakılanı kuruyoruz.
Ekranda her şey var, kimse bakmıyor
Kontrol odalarında sık görülen bir manzara var: duvarda büyük bir ekran, üzerinde onlarca gösterge, altında sürekli akan bir alarm listesi.
Operatöre sorduğunuzda cevabı genelde aynı oluyor. İki değere bakıyor, gerisini takip etmiyor. Alarm listesini de kapatmış, çünkü sürekli bir şeyler yazıyor ve çoğu önemli değil.
Sorun ekranın az bilgi göstermesi değil, fazla göstermesi. Her şeyin aynı anda ve aynı önemde görüldüğü bir arayüzde önemli olan kayboluyor.
İkinci sorun makine başındaki panellerde çıkıyor. Operatör paneli çoğu zaman makineyi kuran firmanın standart ekranı oluyor ve tesisin kendi işleyişine uymuyor. Ayar değiştirmek için üç menü aşağı inmek gerekiyor, sık yapılan işlem en zor ulaşılan yerde duruyor.
Bir de kayıt tarafı var. Vardiya sonunda ne olduğunu anlamak için ekranın başında olmak gerekiyor. Geçmişe bakılamıyorsa, aynı sorunun kaç kez tekrarladığı da bilinmiyor.
Vardiya devri de bu tablonun içinde kalıyor. Devreden vardiya ne olduğunu sözle anlatıyor, devralan ise anlatılan kadarını biliyor. Gece boyunca üç kez tekrar eden bir uyarı, sabah kimsenin gündeminde olmuyor.
Sonuçta pahalı bir sistem kurulmuş oluyor ve kararlar hâlâ telsizle veriliyor.
TEK EKRANDAN TAKİP
Vardiya amiri tek ekrandan görüyor
Ekranı tesisin kendi işleyişine göre kuruyoruz, hazır bir şablonu üzerine giydirmiyoruz.
Ana ekranda o tesis için gerçekten kritik olan şey duruyor. Hattın durumu, kritik değerler ve aktif alarmlar. Ayrıntı isteyen alt ekranlara iniyor. Bu ayrımı yapmak, ekranı kalabalıklaştırmamanın tek yolu.
Alarmlar önceliklendiriliyor. Hemen müdahale gerektiren ile bilgi amaçlı olan aynı şekilde görünmüyor. Bir alarmın ne anlama geldiği ve ne yapılması gerektiği ekranın içinde yazıyor. Yeni gelen operatör kimseye sormadan devam edebiliyor.
Makine başındaki paneller sadeleştiriliyor. En sık yapılan işlem ilk ekranda oluyor. Eldivenle, tozlu ortamda ve acele ederken kullanılacağı varsayılıyor, çünkü gerçek durum bu.
Yetkiler ayrılıyor. Operatörün göreceği ile bakım ekibinin göreceği aynı değil. Kritik ayar değişiklikleri yetkiye bağlı ve kaydediliyor.
Geçmiş tutuluyor. Değerlerin zaman içindeki seyri, alarm geçmişi, duruş kayıtları ve vardiya raporları duruyor. Bir hafta önce ne olduğu tartışma konusu olmaktan çıkıyor.
Raporlar da otomatik. Vardiya sonu ve gün sonu raporları elle hazırlanmıyor.
Uzaktan bakma ihtiyacı da karşılanıyor. Vardiya amirinin ya da tesis müdürünün sahada olmadığı saatlerde durumu görebilmesi, yetkiye bağlı olarak açılıyor. Sadece izleme, kumandasız bir erişim de tanımlanabiliyor; çoğu işletmenin gerçek ihtiyacı zaten bu.
Ana ekranda hattın durumu duruyor
Genel sistem ekranı hattı bütün olarak gösteriyor: kazanlar, borulu eşanjörler ve ısıtma devreleri aynı görünümde duruyor.
Ayrıntı isteyen değer alt ekranlara iniyor. Bu ayrımı yapmak, ana ekranı kalabalıklaştırmamanın yolu.
KURULUM KAPSAMI
Kontrol odasını kuruyoruz
Bu iş yalnızca yazılım kurmak değil, sahayla ekran arasındaki zinciri tamamlamak.
Kapsam şöyle: kontrolörlerden veri alınması, proses ekranlarının tasarımı, alarm kurgusu, yetkilendirme, geçmiş kaydı ve raporlama. Kontrol odası donanımı ve saha panelleri de işin içinde.
Alt tarafta çalışan kontrol programı ayrı bir konu: Endüstriyel PLC Programlama
Codigno ERP ile birlikte çalıştığında iş ekranda bitmiyor. Duruş kaydı üretim raporuna, alarm bakım iş emrine, tüketim maliyet hesabına gidiyor. Aksi halde SCADA’nın ürettiği bilgi kontrol odasında kalıyor ve yönetim aynı rakamı ay sonunda başka bir yerden hesaplıyor.
Kurulumu tek bölümle başlatıp operatörün gerçekten kullandığını gördükten sonra yayıyoruz. Bu adımı atlayan projelerde ekran devreye alınıyor ve altı ay sonra kimse bakmıyor.
Mevcut donanımınız çoğu zaman yerinde kalıyor. Kontrol odasındaki ekranlar, saha panelleri ve sunucu tarafı yeterliyse değiştirilmiyor. Yeni donanım listesi çıkarmak bu işi kolaylaştırır ama işletmeye gereksiz maliyet yükler; keşifte neyin korunabileceğini önce biz söylüyoruz.
Alarm, prosesin kendi ekranında duruyor
Buhar kazanı ekranında brülör, ekonomizer ve rekuperatör hattı birlikte çiziliyor; sol üstteki şeritte kazan-brülör durum ve alarm satırları duruyor.
Alarmın hangi ekipmandan geldiği ayrı bir liste açmadan görünüyor.
KULLANIM ALANLARI
Tesis içinde mi, dağınık sahada mı
Bu ayrımı sık karıştırılıyor, netleştirelim.
SCADA ve HMI tesis içi işidir. Prosesi izlemek ve kumanda etmek için kurulur, kontrolörlerle doğrudan konuşur, saniyeler mertebesinde çalışır.
Dağınık sahaları uzaktan izlemek, mobil erişim, nöbet listesine göre alarm dağıtımı ve çok lokasyonlu karşılaştırma başka bir katmandır: Uzaktan İzleme ve Kontrol
İkisi birbirinin yerine geçmiyor, çoğu tesiste ikisi birlikte çalışıyor.
Üretim tarafında sektörel bakış: Endüstri ve Üretim Çözümleri · Veriyi anlaşılır göstermek üzerine: Veri Görselleştirme ve Bilgi Grafikleri
NEDEN CODIGNO
Ekranı operatörle birlikte tasarlıyoruz
Bu işi yapan firmaların çoğu ekranı ofiste tasarlayıp sahaya kuruyor. Sonuç genelde göze hoş gelen ama kullanılmayan bir arayüz oluyor.
Biz ilk taslağı operatöre gösteriyoruz. Neye baktığını, neyi aradığını ve hangi işlemi günde kaç kez yaptığını soruyoruz. Ekranın son hali bu konuşmadan çıkıyor.
15 yıldır üretim ve enerji tesislerinde çalışıyoruz. Vardiya devrinin nasıl işlediğini ve bir operatörün acele ederken neye tıkladığını biliyoruz.
Devreye aldıktan sonra da bırakmıyoruz. İlk haftalarda hangi ekranın gerçekten açıldığı, hangi alarmın kapatıldığı takip ediliyor ve ekran buna göre sadeleşiyor. Kullanılmayan bir gösterge, ekranda yer kaplamaktan başka bir işe yaramıyor.
Şunu da açıkça söyleyelim: mevcut SCADA sisteminiz çalışıyorsa onu söküp atmayı önermiyoruz. Çoğu durumda doğru olan, eksik olan katmanı eklemek. Yeni sistem satmak için çalışan bir sistemi kötülemiyoruz.
Tüm otomasyon başlıkları: Endüstriyel Otomasyon
Panelde en sık yapılan işlem ilk ekranda
Makine başındaki panel sadeleştiriliyor: dört pompanın kapasitesi ile çıkış ve emiş basıncı tek ekranda duruyor.
Eldivenle, tozlu ortamda ve acele ederken kullanılacağı varsayılıyor, çünkü sahadaki gerçek durum bu.
SIK SORULANLAR
Sık sorulan sorular
Mevcut SCADA yazılımımız var, geçiş zor mu?
Çoğu durumda geçiş gerekmiyor. Eksik olan kısım ekleniyor. Gerçekten değişim gerekiyorsa gerekçesini rakamla açıklıyoruz.
Hangi kontrolörlerle çalışıyor?
Yaygın markaların çoğuyla. Tesisinizdeki kontrolör listesini paylaşın, keşifte netleştirelim.
Ekranlara uzaktan da bakabilir miyiz?
Bakabilirsiniz. Uzaktan erişim yetkiye bağlı olarak açılıyor. Sadece izleme, kumandasız da tanımlanabiliyor.
Kaç ekran gerekiyor?
Bu, prosesin karmaşıklığına bağlı. Az sayıda iyi tasarlanmış ekran, çok sayıda kalabalık ekrandan iyi çalışıyor.
Vardiya raporları otomatik çıkıyor mu?
Çıkıyor. Hangi bilgilerin yer alacağını birlikte belirliyoruz.
Operatör eğitimi veriyor musunuz?
Veriyoruz. Devreye almanın parçası, ayrıca ekran içi açıklamalar bırakılıyor.
Veriler nerede tutuluyor?
Tesis içinde kendi sunucunuzda. İstenirse özet veri merkeze ya da buluta aktarılıyor.
Alarm sayısı çok fazla, azaltılabilir mi?
Azaltılıyor. Alarm sadeleştirme bu işin ayrı bir başlığı; hangi uyarının gerçekten müdahale gerektirdiği belirlenip geri kalanı bilgi seviyesine indiriliyor.
Ekranları sonradan kendimiz değiştirebilir miyiz?
Değiştirebiliyorsunuz. Ekip içinizden yetkilendiriliyor ve teslimde aktarım yapılıyor. Talep ederseniz değişiklikleri biz de yapıyoruz.
Operatörünüz hangi ekrana bakıyor?
Prosesinizi ve bugünkü ekranlarınızı gösterin; neyin sadeleşmesi gerektiğini ve kurulumun kapsamını birlikte çıkaralım.